Fundacja W Związku Z Rakiem, ul. Nabycińska 19/306, 53-677 Wrocław, NIP: 897-18-07-063

Białaczka

Białaczka

Zacznijmy od podstaw

Białaczka jest rakiem tkanek krwiotwórczych organizmu, w tym szpiku kostnego i układu limfatycznego.

Istnieje wiele rodzajów białaczki. Niektóre formy białaczki występują częściej u dzieci. Inne formy białaczki występują głównie u dorosłych.

Białaczka zwykle obejmuje białe krwinki. Twoje białe krwinki są silnymi środkami zwalczającymi infekcje – zwykle rosną i dzielą się w uporządkowany sposób, tak jak potrzebuje ich Twoje ciało. Ale u osób z białaczką szpik kostny produkuje nieprawidłowe krwinki białe, które nie działają tak jak powinny.

Leczenie białaczki może być złożone – w zależności od rodzaju białaczki i innych czynników. Ale istnieją strategie i zasoby, które mogą pomóc w udanym leczeniu.

białaczka, anatomia człowieka, krew

Objawy

Objawy białaczki różnią się w zależności od rodzaju białaczki. Typowe objawy białaczki obejmują:

  • Gorączka lub dreszcze;
  • Uporczywe zmęczenie, osłabienie;
  • Częste lub ciężkie infekcje;
  • Utrata wagi bez odchudzania;
  • Obrzęk węzłów chłonnych, powiększenie wątroby lub śledziony;
  • Łatwe krwawienie lub siniaczenie;
  • Nawracające krwawienia z nosa;
  • Małe czerwone plamy na skórze (wybroczyny);
  • Nadmierna potliwość, szczególnie w nocy;
  • Ból kości lub tkliwość.

Umów się na wizytę u lekarza, jeśli masz jakiekolwiek trwałe objawy, które Cię niepokoją.

Objawy białaczki są często niejasne i nieokreślone. Możesz przeoczyć objawy wczesnej białaczki, ponieważ mogą przypominać objawy grypy i innych powszechnych chorób.

Przyczyny

Naukowcy nie rozumieją dokładnych przyczyn białaczki. Wydaje się, że rozwija się z połączenia czynników genetycznych i środowiskowych.

Ogólnie uważa się, że białaczka występuje, gdy niektóre komórki krwi nabywają mutacje w ich DNA – instrukcje wewnątrz każdej komórki, które kierują jej działaniem. Mogą być inne zmiany w komórkach, które jeszcze nie zostały w pełni zrozumiane, a mogłyby przyczynić się do białaczki.

Pewne nieprawidłowości powodują, że komórka rozwija się i dzieli szybciej i nadal żyje, gdy umrą normalne komórki. Z biegiem czasu te nienormalne komórki mogą wypierać zdrowe komórki krwi w szpiku kostnym, prowadząc do mniejszej liczby zdrowych białych krwinek, czerwonych krwinek i płytek krwi, powodując objawy białaczki.

Czynniki ryzyka

Czynniki, które mogą zwiększać ryzyko rozwoju niektórych typów białaczki to:

  • Poprzednie leczenie raka – Ludzie, którzy mieli określone typy chemioterapii i radioterapii w przypadku innych nowotworów, mają zwiększone ryzyko rozwoju niektórych rodzajów białaczki.
  • Zaburzenia genetyczne – Nieprawidłowości genetyczne wydają się odgrywać rolę w rozwoju białaczki. Pewne zaburzenia genetyczne, takie jak zespół Downa, wiążą się ze zwiększonym ryzykiem białaczki.
  • Narażenie na niektóre chemikalia – Ekspozycja na niektóre chemikalia, takie jak benzen – który znajduje się w benzynie i jest wykorzystywany przez przemysł chemiczny – wiąże się ze zwiększonym ryzykiem niektórych rodzajów białaczki.
  • Palenie – Palenie papierosów zwiększa ryzyko ostrej białaczki szpikowej.
  • Historia rodzinna białaczki – Jeśli u członków rodziny zdiagnozowano białaczkę, ryzyko choroby może wzrosnąć.

Jednak większość osób ze znanymi czynnikami ryzyka nie choruje na białaczkę. I wiele osób z białaczką nie ma żadnego z tych czynników ryzyka.

Statystyki Krajowego Rejestru Nowotworów

  • Białaczka stanowi 2% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe;
  • W 2010 roku liczba zachorowań wynosiła 2930, w tym 1573 mężczyzn i 1357 kobiet.
  • Największą liczbę zachorowań obserwuje się między 60-79 r.ż., jednak wysoką liczbę zachorowań obserwuje się również w pierwszych latach życia.
  • Zachorowalność na białaczki zarówno wśród kobiet jak i mężczyzn wzrosła w ciągu ostatnich 3 dekad.
  • Wskaźnik przeżyć jednorocznych oscyluje na poziomie ok. 62%.
  • Wskaźnik przeżyć 5-letnich wynosi 33-40%.
  • Białaczka stanowi 2,8% wszystkich zgonów nowotworowych u mężczyzn i 3% u kobiet. Podobny wskaźnik można zauważyć wśród dzieci- 2-3% wszystkich zgonów nowotworowych.
  • Liczba zgonów z powodu białaczki w 2010 r. wynosiła 2642.

Klasyfikacja

Lekarze klasyfikują białaczkę na podstawie jej szybkości progresji i rodzaju zaangażowanych komórek.

Pierwszym typem klasyfikacji jest to, jak szybko rozwija się białaczka:

Ostra białaczka – W ostrej białaczce nieprawidłowe komórki krwi to niedojrzałe krwinki (blast). Nie mogą wykonywać swoich normalnych funkcji i rozmnażają się szybko, więc choroba szybko się pogarsza. Ostra białaczka wymaga agresywnego, szybkiego leczenia.

Przewlekła białaczka – Istnieje wiele rodzajów przewlekłych białaczek. Niektóre produkują zbyt wiele komórek, a niektóre powodują wytwarzanie zbyt małej ilości komórek. Przewlekła białaczka obejmuje więcej dojrzałych komórek krwi. Te komórki krwi powielają się lub kumulują wolniej i mogą normalnie funkcjonować przez pewien okres czasu. Niektóre formy przewlekłej białaczki początkowo nie wywołują wczesnych objawów i mogą pozostać niezauważone lub nierozpoznane przez lata.

Drugi rodzaj klasyfikacji dotyczy rodzaju białych krwinek:

Białaczka limfatyczna – Ten typ białaczki atakuje komórki limfoidalne (limfocyty), które tworzą tkankę limfatyczną. Tkanka limfatyczna stanowi Twój układ odpornościowy.

Myelogenous białaczka – Ten typ białaczki wpływa na komórki mieloidalne. Mieloidalne komórki powodują wzrost czerwonych ciałek krwi, białych krwinek i komórek produkujących płytki krwi.

Rodzaje

Główne typy białaczki to:

  • Ostra białaczka limfatyczna (ALL) – Jest to najczęstszy rodzaj białaczki u małych dzieci. ALL może również wystąpić u dorosłych.
  • Ostra białaczka szpikowa (AML) – AML jest powszechnym typem białaczki. Występuje u dzieci i dorosłych. AML jest najczęstszym rodzajem ostrej białaczki u dorosłych.
  • Przewlekła białaczka limfatyczna (CLL) – CLL jest najczęstszą przewlekłą białaczką u dorosłych, możesz czuć się dobrze przez lata bez potrzeby leczenia.
  • Przewlekła białaczka szpikowa (CML) – Ten typ białaczki dotyka głównie dorosłych. Osoba z CML może mieć kilka lub brak symptomów przez miesiące lub lata przed wejściem w fazę, w której komórki białaczki rosną szybciej.
  • Inne – Istnieją inne, rzadsze typy białaczki, w tym białaczka włochatokomórkowa, zespoły mielodysplastyczne i zaburzenia mieloproliferacyjne.

Diagnoza

Jeśli masz objawy sugerujące białaczkę, możesz przejść następujące badania diagnostyczne:

  • Badanie fizyczne – Twój lekarz będzie poszukiwał fizycznych objawów białaczki, takich jak blada skóra od niedokrwistości, obrzęk węzłów chłonnych oraz powiększenie wątroby i śledziony.
  • Badania krwi – Patrząc na próbkę krwi, lekarz może ustalić, czy masz nieprawidłowe poziomy czerwonych lub białych krwinek i płytek krwi – co może sugerować białaczkę.
  • Test szpiku kostnego – Twój lekarz może zalecić zabieg usunięcia próbki szpiku kostnego z kości biodrowej. Szpik kostny usuwa się za pomocą długiej, cienkiej igły. Próbka jest wysyłana do laboratorium w celu wyszukania komórek białaczkowych. Specjalistyczne testy komórek białaczkowych mogą ujawnić pewne cechy, które pomagają w określeniu opcji leczenia.

Leczenie

Leczenie białaczki zależy od wielu czynników. Twój lekarz określa opcje leczenia białaczki w zależności od wieku, ogólnego stanu zdrowia, rodzaju białaczki, którą masz i czy rozprzestrzenił się na inne części ciała, w tym centralny układ nerwowy.

Typowe metody leczenia stosowane w walce z białaczką to:

  • Chemioterapia – Chemioterapia jest główną formą leczenia białaczki. Ta terapia lekowa wykorzystuje chemikalia do niszczenia komórek białaczki. W zależności od rodzaju białaczki, którą masz, możesz otrzymać pojedynczy lek lub kombinację leków. Leki te mogą mieć formę pigułki lub mogą być wstrzyknięte bezpośrednio do żyły.
  • Immunoterapia – Terapia immunologiczna pomaga Twojemu układowi odpornościowemu rozpoznać i zaatakować komórki białaczki.
  • Ukierunkowana terapia – Terapia celowana wykorzystuje leki atakujące określone luki w komórkach nowotworowych. Na przykład lek imatinib (Gleevec) zatrzymuje działanie białka w komórkach białaczkowych u osób z przewlekłą białaczką szpikową. To może pomóc kontrolować chorobę.
  • Radioterapia – Radioterapia wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie lub inne wiązki wysokoenergetyczne, aby uszkodzić komórki białaczkowe i zatrzymać ich wzrost. Podczas radioterapii leżysz na stole, podczas gdy duża maszyna porusza się wokół ciebie, kierując promieniowanie na precyzyjne punkty ciała. Możesz otrzymywać promieniowanie w jednym konkretnym obszarze ciała, gdzie znajduje się kolekcja komórek białaczkowych lub możesz otrzymywać promieniowanie na całe ciało. Radioterapię można wykorzystać do przygotowania przeszczepu komórek macierzystych.
  • Przeszczep komórek macierzystych – Przeszczep komórek macierzystych to procedura zastępująca Twój szpik kostny zdrowym szpikiem kostnym. Przed przeszczepieniem komórek macierzystych otrzymujesz duże dawki chemioterapii lub radioterapii, aby zniszczyć Twój szpik kostny. Następnie otrzymujesz napar z krwiotwórczych komórek macierzystych, które pomagają odbudować szpik kostny. Możesz otrzymywać komórki macierzyste od dawcy lub w niektórych przypadkach możesz używać własnych komórek macierzystych. Przeszczep komórek macierzystych jest bardzo podobny do przeszczepu szpiku kostnego.