Fundacja W Związku Z Rakiem, ul. Nabycińska 19/306, 53-677 Wrocław, NIP: 897-18-07-063

Czerniak

CZERNIAK

Czerniak powstaje z komórek barwnikowych skóry, które wytwarzają melaninę. Komórki te znajdują się na skórze, a także na błonach śluzowych, w siatkówce oka czy odbytnicy. Kiedy dojdzie do mutacji w ich obrębie i np. zaczynają się mnożyć w niekontrolowany sposób, powstaje nowotwór złośliwy skóry, czyli czerniak.

Czynniki, które mu sprzyjają:
– wiek: czerniak rozwija się najczęściej u osób w średnim wieku;
– ciągłe urazy i podrażnienia skóry,
– nadmierna ekspozycja na słońce, zwłaszcza u osób o jasnej karnacji, które przebywały na słońcu bez ochrony w dzieciństwie,
– wrodzone znamiona barwnikowe,
– sporo drobnych znamion.
Czerniak jest nowotworem, który dzisiaj, mimo dostępu do coraz skuteczniejszych metod leczenia, ciągle jeszcze źle rokuje, zwłaszcza jeżeli zostaje zdiagnozowany na późnym etapie. W związku z tym konieczne jest uważne obserwowanie stanu swojej skóry, jamy ustnej, przede wszystkim zaś wszystkich zmian barwnikowych.

Objawy raka skóry, czyli czerniaka, które powinny nas skłonić do wizyty u lekarza, to:
– powiększenie się znamienia,
– zmiana kształtu, zabarwienia znamienia,
– świąd i pieczenie w okolicach zmiany,
– nowe znamiona, o nieregularnej lub czerwonej obwódce.
Wczesne wykrycie raka skóry pozwala na szybkie wdrożenie leczenia i zduszenie choroby w zarodku. Może się okazać, że wystarczy usunięcie znamienia z marginesem skóry, bo choroba nie zdążyła jeszcze dać przerzutów.
Profilaktyka czerniaka bezwzględnie powinna dotyczyć wszystkich tych, którzy należą do grup ryzyka. Są to przede wszystkim osoby o jasnej karnacji, obdarzone wrodzonymi znamionami dysplastycznymi, a także te, które mają sporo znamion.
Profilaktyka czerniaka powinna obejmować przede wszystkim:
– dla osób z grupy ryzyka: bezwzględne unikanie opalania na słońcu i w solarium, przy wyjściu na słońce nakładanie na skórę preparatów z wysokimi filtrami, najlepiej blokerów;
– dla pozostałych osób: opalanie z głową i stosowanie kremów z filtrami dobranymi do skóry i nasłonecznienia,
– dla wszystkich: uważne obserwowanie zmian barwnikowych na skórze i reakcja, gdy pojawią się niepokojące objawy.

Obserwując znamiona, warto stosować się do formuły ABCD:
– „A” – zmiany asymetryczne,
– „B” – „border” (z ang. granica),
– „C” – „color” (z ang. kolor),
– „D” -„diameter” (z ang. wymiar).

Każda niepokojąca zmiana w obrębie znamion barwnikowych powinna skłonić do wizyty u lekarza, który za pomocą diaskopu oceni jej charakter. W razie wątpliwości dermatolog wystawi skierowanie do chirurga. Ten usunie znamię i tkanki dookoła niego, a następnie wyśle je do badania histopatologicznego. Pozwoli ono stwierdzić, czy w komórkach nie rozwinął się czerniak.

Ważne!
Żadnej podejrzanej zmiany nie wolno usuwać laserowo, bo uniemożliwia to histopatologię.
W przypadku zdiagnozowania czerniaka w usuniętej zmianie konieczne jest zbadanie ultrasonograficzne węzłów chłonnych sąsiadujących z chorym miejscem, zwłaszcza węzła wartowniczego, aby stwierdzić, czy w ich obrębie nie ma przerzutów. Jeżeli są, konieczne jest ich wycięcie.
W sytuacji, gdy usunięto duży fragment skóry podczas wycinania czerniaka, należy zamknąć powstałą ranę. Zdarza się, że w tym celu trzeba dokonać przeszczepu skóry, zazwyczaj z uda.
Kolejnym krokiem jest chemioterapia albo radioterapia, o ile lekarz stwierdzi, że istnieje taka konieczność. W przypadku czerniaków nie jest ona bowiem zalecana rutynowo, gdyż nie przynosi oczekiwanych efektów. Nadzieję dają terapie celowane, z zastosowaniem nowoczesnych leków, a także immunoterapia.