Fundacja W Związku Z Rakiem, ul. Nabycińska 19/306, 53-677 Wrocław, NIP: 897-18-07-063

Rak Szyjki Macicy

RAK SZYJKI MACICY

Rak szyjki macicy to pierwotny nowotwór złośliwy szyjki macicy. Rak szyjki macicy to drugi co do częstości występowania typowo kobiecy nowotwór na świecie i jednocześnie najczęstszy nowotwór narządu rodnego u kobiet. Najczęstszym typem histologicznym raka szyjki macicy jest rak płaskonabłonkowy (stanowi około 80 procent), znacznie rzadziej występuje rak gruczołowy (stanowi około 10 procent). Bardzo rzadkimi typami histologicznymi są: rak drobnokomórkowy, pierwotny chłoniak i mięsak szyjki macicy. Raka szyjki macicy wykrywa się najczęściej u kobiet w wieku 40-55 lat, ale niemała jest tez grupa kobiet, u których rak rozwinął się po 25. roku życia. Za powstawanie nowotworu odpowiedzialne są niektóre typy wirusa brodawczaka ludzkiego – Human Papiloma Virus (HPV), przenoszone drogą płciową. Podstawą wczesnego wykrycia i skutecznej walki z tym nowotworem jest regularne wykonywanie cytologii. To właśnie cytologia pozwala wykryć wewnątrznabłonkową neoplazję szyjki macicy (inne określenie to dysplazja szyjki macicy albo rak przedinwazyjny), która poprzedza inwazyjnego raka szyjki macicy. Takie zmiany dysplastyczne (przedrakowe) małego stopnia (CIN-1) najczęściej leczy się farmakologicznie (choć niekiedy same się cofają).

Rak szyjki macicy: główny winowajca to HPV

Długotrwałe zakażenie HPV jest uważane za niezbędny i najważniejszy czynnik chorobotwórczy w przypadku raka szyjki macicy. U prawie wszystkich kobiet chorych na raka szyjki macicy lub mających zmiany przednowotworowe wykryto obecność wirusa brodawczaka ludzkiego – HPV (Human Papilloma Virus), a ściślej – jego rakotwórczych typów: HPV 16 i 18 (odpowiadają za ponad 70 procent przypadków choroby) oraz HPV 31, 33, 45.
Jeśli wirus ma cechy onkogenne, to wczesne rozpoczęcie współżycia i palenie papierosów zwiększają ryzyko zachorowania dwukrotnie, a urodzenie co najmniej trójki dzieci, choroby przenoszone drogą płciową czy wieloletnie stosowanie tabletek antykoncepcyjnych – nawet czterokrotnie.
Z ostatnich badań wynika, że prezerwatywy nie chronią przed wirusem HPV, chyba że zawierają środki wirusobójcze. Względne zabezpieczenie daje natomiast tzw. antykoncepcja barierowa, czyli wkładki i krążki dopochwowe. Ważnym elementem profilaktyki jest pozostawanie w związkach monogamicznych i dochowanie wierności przez oboje partnerów.

Rak szyjki macicy: pozostałe czynniki ryzyka:

Choć w przypadku raka szyjki macicy zakażenie wirusem HPV uznawane jest za niezbędny i najważniejszy czynnik chorobotwórczy (nie wykrywa się tego nowotworu bez zakażenia HPV), to sama obecność wirusa nie wystarcza, by rak się rozwinął, niezbędne są też inne, słabiej zbadane czynniki.

Należą do nich:
wczesne rozpoczęcie współżycia (przed ukończeniem 16 lat)
częste zmiany partnerów seksualnych
niewierność partnera
kilka porodów w krótkich odstępach czasu
palenie (również bierne) papierosów
nieleczone stany zapalne i wszelkie zmiany w obrębie szyjki macicy
wiek – rak szyjki macicy rzadko atakuje przed 20. rokiem życia, częściej po trzydziestce; zachorowalność sięga szczytu w wieku 45-55 lat, ale może zachorować też dwudziestolatka, która nie rodziła i nie współżyła; u kobiet przed trzydziestką infekcje HPV mają najczęściej charakter przejściowy, u kobiet powyżej 30. roku życia przewlekła infekcja HPV zwiększa ryzyko raka szyjki macicy

Poza tym są jeszcze inne czynniki, uznane za prawdopodobnie sprzyjające zachorowaniu:
wieloletnia doustna antykoncepcja hormonalna
dieta uboga w antyoksydanty
zakażenie HIV
częste stany zapalne pochwy wywołane przez dwoinki rzeżączki oraz Chlamydia trachomatis

Objawy:

Rak szyjki macicy jest niebezpieczny głównie dlatego, że stan przedrakowy nie daje żadnych objawów. Często pierwszym, zauważalnym dla kobiety sygnałem, że dzieje się coś złego jest krwawienie z pochwy po stosunku lub między menstruacjami.

Objawy szyjki macicy są niespecyficzne, należą do nich m. in.:
obfite upławy
ból podczas stosunku
ból w podbrzuszu
krwawienie po stosunku lub badaniu ginekologicznym
dłuższe i bardziej obfite niż zazwyczaj krwawienia miesięczne
krwawienie pomiędzy regularnymi krwawieniami miesięcznymi
nietypowe krwawienie z pochwy
krwawienie po menopauzie
Sposób leczenia raka szyjki macicy zależy od stopnia jego zaawansowania i ogólnego stanu pacjentki. Bierze się też pod uwagę to, czy pacjentka chce zachować płodność. W warunkach polskich, gdy rak szyjki macicy jest zwykle diagnozowany w stadium zaawansowanym, znaczącą rolę w jego leczeniu odgrywa radioterapia i radiochemioterapia. Radioterapię w leczeniu raka szyjki macicy stosuje się w dwóch formach:
napromieniania guza poprzez skórę i zdrowe tkanki otaczające guz napromieniania guza poprzez umieszczenie w kanale szyjki macicy pierwiastka promieniotwórczego, co oszczędza zdrowe tkanki.

Chemioterapię w przypadku raka szyjki macicy stosuje się zwykle w połączeniu z radioterapią, a to dlatego, że cytostatyki zwiększają skuteczność naświetlań. Samą chemioterapię podaje się chorym nieuleczalnie, gdy inne metody nie mogą być zastosowane.