Fundacja W Związku Z Rakiem, ul. Nabycińska 19/306, 53-677 Wrocław, NIP: 897-18-07-063

Skąd bierze się rak i czy można temu zapobiec?

Skąd bierze się rak i czy można temu zapobiec?

Skąd się bierze rak i czy można temu zapobiec?

Rak jest drugą na świecie najczęstszą przyczyną śmierci. Odnosi się do dowolnej z wielu chorób charakteryzujących się rozwojem nieprawidłowych komórek, które dzielą się w sposób niekontrolowany i mają zdolność do niszczenia normalnej tkanki ciała. Rak często rozprzestrzenia się na inne tkanki ciała i/lub powraca po zakończonej terapii. Skąd bierze się rak?
Rak jest spowodowany zmianami (mutacjami) DNA w komórkach. DNA wewnątrz komórki jest zapakowane w dużą liczbę pojedynczych genów, z których każdy zawiera zestaw instrukcji mówiących komórce, jakie funkcje należy wykonać, a także jak rosnąć i dzielić się. Błędy w instrukcjach mogą spowodować, że komórka przestaje normalnie funkcjonować i może pozwolić komórce stać się rakową.

Co robią mutacje genów?

Aby dowiedziec się skąd bierze sie rak, musisz zrozumiec co robią mutacje. Mutacja genu może nakazać zdrowej komórce:
Zezwolić na szybki wzrost. Mutacja genu może powiedzieć komórce, aby rosła i dzieliła się szybciej. Stwarza to wiele nowych komórek, z których wszystkie mają tę samą mutację.
Nie zatrzymać niekontrolowanego wzrostu komórek. Normalne komórki wiedzą, kiedy przestać rosnąć, aby mieć odpowiednią liczbę każdego typu komórki. Komórki nowotworowe tracą kontrole (geny supresorowe guza), które mówią im, kiedy przestać rosnąć. Mutacja w genie supresora guza umożliwia komórkom nowotworowym dalszy wzrost i akumulację.
Popełniać błędy podczas naprawy błędów DNA. Geny naprawy DNA szukają błędów w DNA komórki i dokonują poprawek. Mutacja w genie naprawy DNA może oznaczać, że inne błędy nie są korygowane, co prowadzi do powstania komórek nowotworowych.
Te mutacje są najczęstszymi mutacjami występującymi w raku. Ale wiele innych mutacji genowych może przyczynić się do wywołania raka.

Co powoduje mutacje genów?

Mutacje genów mogą wystąpić z kilku powodów, na przykład:
Mutacje genów, z którymi się rodzisz. Możesz urodzić się z mutacją genetyczną, którą odziedziczyłeś po rodzicach. Ten typ mutacji odpowiada za niewielki odsetek nowotworów.
Mutacje genów, które występują po urodzeniu. Większość mutacji genowych występuje po urodzeniu i nie jest dziedziczona. Szereg sił może powodować mutacje genów, takich jak palenie, promieniowanie, wirusy, substancje rakotwórcze, otyłość, hormony, przewlekłe zapalenie i brak ruchu.
Mutacje genów występują często podczas normalnego wzrostu komórek. Komórki zawierają jednak mechanizm, który rozpoznaje, kiedy pojawia się błąd, i naprawia błąd. Czasami pomijany jest błąd. Może to spowodować, że komórka stanie się rakowa.

W jaki sposób mutacje genów oddziałują ze sobą?

Mutacje genów, z którymi się rodzisz i te, które zdobywasz przez całe życie, działają razem, powodując raka.
Na przykład, jeśli odziedziczyłeś mutację genetyczną, która predysponuje Cię do raka, nie oznacza to, że masz raka. Zamiast tego możesz potrzebować jednej lub więcej innych mutacji genowych, aby wywołać raka. Twoja odziedziczona mutacja genowa może sprawić, że będziesz bardziej narażony na raka niż inni ludzie, gdy zostanie wystawiony na działanie określonej substancji rakotwórczej.
Nie jest jasne, ile mutacji musi się zgromadzić, by mógł powstać rak. Prawdopodobnie różni się w zależności od rodzaju raka.

Czynniki ryzyka
Podczas gdy lekarze mają pojęcie o tym, co może zwiększyć ryzyko zachorowania na raka, większość nowotworów występuje u ludzi, którzy nie mają żadnych znanych czynników ryzyka. Czynniki, o których wiadomo, że zwiększają ryzyko zachorowania na raka, obejmują:


Twój wiek

Rozwój raka może trwać dziesiątki lat. Dlatego większość ludzi z rozpoznaniem raka ma 60 lub więcej lat. Chociaż jest to częstsze u osób starszych, rak nie jest wyłącznie chorobą dorosłych – nowotwór można zdiagnozować w każdym wieku.


Twoje nawyki

Pewne wybory dotyczące stylu życia zwiększają ryzyko zachorowania na raka. Palenie tytoniu, picie więcej niż jednego napoju alkoholowego dziennie, nadmierna ekspozycja na słońce lub poparzenia słoneczne, otyłość i uprawianie niebezpiecznego seksu może przyczynić się do zachorowania na raka.
Możesz zmienić te nawyki, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka – choć niektóre nawyki są łatwiejsze do zmiany niż inne.


Twoja historia rodzinna

Tylko niewielka część nowotworów jest spowodowana stanem dziedzicznym. Jeśli rak jest powszechny w Twojej rodzinie, możliwe, że mutacje są przekazywane z pokolenia na pokolenie. Możesz zapytać lekarza o przeprowadzenie testów genetycznych, aby sprawdzić, czy odziedziczyłeś mutacje, które mogą zwiększyć ryzyko niektórych nowotworów. Pamiętaj, że posiadanie odziedziczonej mutacji genetycznej niekoniecznie oznacza, że ​​zachorujesz na raka.

Twoje warunki zdrowotne

Niektóre przewlekłe schorzenia, takie jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego, mogą znacznie zwiększyć ryzyko rozwoju niektórych nowotworów. Porozmawiaj ze swoim lekarzem o swoim ryzyku.


Twoje środowisko

Środowisko wokół ciebie może zawierać szkodliwe substancje chemiczne, które mogą zwiększyć ryzyko zachorowania na raka. Nawet jeśli nie palisz, możesz wdychać bierne palenie, jeśli pójdziesz tam, gdzie ludzie palą lub mieszkasz z kimś, kto pali. Substancje chemiczne w domu lub miejscu pracy, takie jak azbest i benzen, również wiążą się ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka.

Wiesz już skąd bierze się rak? Nie możesz kontrolować mutacji genetycznych, ale możesz zmniejszyć ryzyko wystąpienia mutacji nabytych poprzez wybór zdrowego stylu życia.